Akşam Muhasebesi (Examen) Duası Nasıl Edilir? Beş Adım, 10 Dakika

Akşam muhasebesi (Examen), günün sonunda son yirmi dört saate Tanrı'yla birlikte geri dönüp baktığın kısa bir duadır. Beş adımı vardır: şükretmek, ışık dilemek, günü gözden geçirmek, eksik kalan için af dilemek ve yarına bakmak. On dakika kadar sürer; kaynağı Loyolalı Aziz İgnatius'un Ruhani Egzersizler kitabıdır.

Çoğumuz günü ya ekranda kaydırarak ya da kaygıyla evirip çevirerek bitiririz. Akşam muhasebesi üçüncü bir yol sunar: Saatlerin içinden yavaşça, yalnız olmadan geçersin ve önce verilmiş olana bakarsın. Bu duayı birkaç hafta edenler çoğu zaman aynı şeyi söyler: Günler birbirine karışmayı bırakır.

Akşam muhasebesi (Examen) nedir?

Examen, gününü dua olarak gözden geçirmektir. Sözcük Latincedir; tartmak, yoklamak anlamına gelir. Türkçede akşam muhasebesi, günün muhasebesi ya da vicdan muhasebesi adlarıyla da anılır.

Onu sıradan bir "bugün ne yaptım" düşüncesinden iki şey ayırır. Yalnız değilsin: Her adım Tanrı'ya söylenir. Ve her şeyden önce şükürle başlar. Bu sıra önemlidir. Güne, çok şey almış biri olarak bakarsın; nerede eksik kaldığını ancak ondan sonra sorarsın.

Examen nereden gelir?

Günü Tanrı'nın önünde gözden geçirmek çok eski bir alışkanlıktır; ama bugün en çok kullanılan biçim, 16. yüzyılda yaşamış İspanyol Loyolalı İgnatius'tan gelir. İgnatius, İsa Cemiyeti'nin, yani Cizvitlerin kurucusudur. Ruhani Egzersizler'in temel çatısını 1522–1524 yıllarında Manresa'da kurmuş, sonraki yıllarda üzerinde çalışmayı sürdürmüştür. Kitabı 1548'de Papa III. Paulus onaylamıştır.

Ruhani Egzersizler, dört "hafta"ya bölünmüş, otuz gün kadar süren bir inziva için el kitabıdır. İgnatius kitabın başlarında "genel muhasebeyi yapma yöntemi"ni verir ve bunun beş nokta içerdiğini söyler:

1. Alınan iyilikler için Tanrı'ya şükretmek.
2. Günahlarını tanımak ve onlardan kurtulmak için lütuf dilemek.
3. Kalktığın saatten şimdiye kadar, saat saat ya da dilim dilim, ruhundan hesap sormak: önce düşünceler, sonra sözler, sonra işler.
4. Kusurlar için Tanrı'dan af dilemek.
5. O'nun lütfuyla düzelmeye niyet etmek. Ardından Rab'bin Duası.

İgnatius bu duayı, inziva bittikten sonra da sürdürülecek bir şey olarak görmüştür. Onu Cizvitler için koyduğu az sayıdaki sabit dua kuralından biri yapmış, günde iki kez, öğlen ve gün sonunda edilmesini istemiştir. Aynı kitap bir de "özel muhasebe"yi anlatır: tek bir kusurun ya da alışkanlığın gün boyunca izlenmesi. Burada anlattığımız genel muhasebe daha geniş ve daha yaygın olanıdır.

Examen'in beş adımı nedir?

Bugünün rehberleri İgnatius'un sırasını korur, dilini yumuşatır. Cizvitlerin desteklediği IgnatianSpirituality.com sitesindeki yaygın anlatım beş adımı aşağıdaki gibi verir; tabloda asıl metinle yan yana duruyor.

İki liste satır satır örtüşmez. Çağdaş anlatım şükrü gözden geçirmenin içine alır ve duyguları fark etmeye daha çok yer açar; İgnatius da kitabının başka yerlerinde duyguları, insanın nereye çekildiğinin işareti olarak önemser. İkisi de Tanrı'yla başlar, ikisi de yüzü yarına dönük biter.

Aşağıdaki uygulama İgnatius'un kendi sırasına yakın durur: şükür, ışık, gözden geçirme, af, yarın.

Akşam muhasebesi 10 dakikada nasıl yapılır?

Günün sonuna yakın, hep aynı anı seç: bulaşıktan sonra, telefonu şarja takmadan önce ya da yatağın kenarına oturduğunda. Uyuyakalmaya yatkınsan uzanma, otur.

1. Şükret (2 dakika)

Tanrı'nın huzurunda olduğunu hatırlayarak başla. Sonra bugünden, şükrettiğin üç dört şeyi say. Küçük ve somut olsun: sabah çayı, bir arkadaşın mesajı, korktuğun bir konuşmanın umduğundan iyi geçmesi. Her biri için Tanrı'ya teşekkür et.

2. Işık dile (1 dakika)

Birazdan kendi gününe bakacaksın ve hiçbirimiz kendimizi berrak görmeyiz. Kutsal Ruh'tan günü Tanrı'nın gördüğü gibi görmene yardım etmesini iste. Bu isteğin sözleri Mezmurlarda hazır durur.

²³Beni yokla, ey Tanrı, yüreğimi bil.
Beni dene ve düşüncelerimi öğren. ²⁴Bak, içimde kötü bir yol var mı,
sonsuzluk yolunda bana öncülük et.

Bu duada yoklayanın kim olduğuna dikkat et. Senden kazıp durman istenmiyor. Sen, sana gösterilmesini istiyorsun.

3. Günü gözden geçir (4 dakika)

Uyandığın andan şimdiye kadar günün içinden yürü. İgnatius saat saat ya da dilim dilim gitmeyi önerir; istersen mekândan mekâna geç: mutfak, yol, iş, akşam sofrası. Her şeyi hatırlamaya çalışma. Sahnelerin gelmesine izin ver.

Gelirken iki şeye dikkat et. Nerede canlı, şükran dolu, sabırlı hissettin; Tanrı'ya ya da insanlara doğru çekildin? Nerede kapandın, sinirlendin, kaygılandın, kaçtın? Güne not vermiyorsun. Nerede "evet", nerede "hayır" dediğini fark ediyorsun.

4. Eksik kalanla yüzleş (2 dakika)

Gözden geçirirken büyük ihtimalle bir şey batacak: sert bir söz, ertelenen bir iş, görmezden gelinen biri. Böyle bir iki anı seç ve Tanrı'nın önüne açıkça getir. Üzgün olduğunu söyle. Af dile ve affı kabul et. Birine özür borcun varsa ne zaman dileyeceğine karar ver.

Bu adım dürüsttür ama kısadır. Tonunu ilk adımdan alır: Az önce aldığı armağanları saymış birinin itirafıdır.

5. Yarına bak (1 dakika)

Önündeki güne dön. Takvimde ne var? Neyi bekliyorsun, neden çekiniyorsun? İhtiyaç duyacağın yardımı adını koyarak iste; kendiliğinden beliriyorsa küçük bir niyet et. Kutsal Yazı burada, bugünün nasıl geçtiğine bağlı olmayan bir umut gerekçesi verir.

²²Yahve'nin sevgi dolu iyiliklerinden ötürü tükenmedik,
çünkü O'nun merhametleri son bulmaz. ²³Onlar her sabah yenilenir.
Senin sadakatin büyüktür.

İgnatius'un yaptığı gibi Rab'bin Duası'yla bitir.

Akşam muhasebesi bir suçluluk alıştırması mı?

Dördüncü adım öteki dördünü yutarsa öyle olabilir. Bunu fark edersen şükre daha çok vakit ayır ve her gece tek bir pişmanlıkla yetin. Dua güvenle bitmek içindir.

Bazı insanlarda her gece yapılan bir gözden geçirme kaygılı düşünceleri besler ya da uykuyu kaçırır. Sende böyle oluyorsa duayı şükür ve yarınla sınırla, daha erken bir saate al ve bir din görevlisiyle ya da ruhani rehberle konuş. Sıkıntı sürerse bir psikolog ya da hekim yardımcı olabilir. Bir dua pratiği tıbbi tavsiye değildir ve profesyonel yardımın yerini tutmaz.

Aileyle ve çocuklarla nasıl yapılır?

Çocuklar akşam muhasebesine çabuk ısınır, çünkü somuttur. Akşam sofrasında da yatmadan önce de olur; özel sözler gerektirmez.

• Üç–yedi yaş: iki soru. Bugünün en güzel yeri neydi? Zor gelen ya da üzüldüğün bir yeri var mıydı? Sonra birlikte söylenen bir cümle şükür, bir cümle özür.
• Sekiz–on iki yaş: üçüncü bir soru ekle. Yarın için Tanrı'dan ne istiyorsun? Bazı geceler kapanış duasını çocuk etsin.
• Gençler: beş adımı bütünüyle öner ve sessizliğe yer bırak. Paylaşmak isteğe bağlı olsun. Yalnızca dinleyen bir genç de dua ediyordur.

Önce anne baba konuşur ve doğruyu söyler. Bir yetişkinin "Bu sabah sana sabırsız davrandım, özür dilerim" dediğini duyan çocuk, dördüncü adımı hiçbir açıklamanın öğretemeyeceği kadar iyi öğrenir.

Günlük tutmayla birlikte nasıl yapılır?

Yazmak, duanın yarı uykuda bulanıp gitmesini önler ve aylar içinde okuyabileceğin bir kayda dönüşür. Gecede üç satır yeter:

1. Şükrettiğim bir şey.
2. Tanrı'ya getirmek istediğim bir an; iyi ya da kötü.
3. Yarın için istediğim bir şey.

Birkaç haftada bir geriye dönüp oku. Tek bir akşamın göstermediği örüntüler ortaya çıkar: şükür satırında hep aynı insan, ikinci satırda günün hep aynı saati. Uygulama çoğu zaman en çok burada işe yarar; bu örüntüler bir papazla, pederle ya da ruhani rehberle konuşmak için de iyi bir malzemedir.

Emmaus'ta dua günlüğünün yanında bir akşam muhasebesi vardır; böylece gözden geçirme ile yazdığın satır aynı yerde durur. Orada yazdıkların cihazında kalır.

Examen yalnız Katolikler için mi?

Examen köken olarak Katolik bir duadır ve bugün de en çok Cizvitler öğretir. Başka bir gelenekten geliyorsan yine de içinde yabancı bir şey bulmayacaksın. Şükretmek, Tanrı'dan yüreği yoklamasını istemek, itiraf etmek ve umut etmek Mezmurların ortak mirasıdır.

Başka kiliselerde aynı akşam eğiliminin kendi biçimleri vardır. Anglikan geleneğinin gece duası Compline, Ortak Dua Kitabı'nda daha başlarında bir günah itirafına yer verir. Ortodoks akşam duaları, o gün düşüncede, sözde ve işte işlenen günahlar için af diler. Birçok Protestan da adını koymadan, akşamları şükür ve itirafla geçen sessiz bir vakit ayırır. Bunlardan biri zaten seninse, akşam muhasebesi onun içinde, geriye bakma kısmı için sade bir iskelet olarak durabilir.

Başka uygulamalarla da iyi geçinir. Kimileri akşam muhasebe yapar, sabah Kutsal Yazı'yı ağır ağır okur; bunun bir yolu Lectio Divina'dır. Kimileri muhasebenin ardından uyumadan önce bir Mezmur okur; bunun için gece için Mezmurlar yazısına bakabilirsin.

Bir geceyi kaçırırsam ne olur?

Ertesi gece kaldığın yerden sürdürürsün. Akşam muhasebesi, en son ne zaman ettiysen o zamandan bugüne kadarki vakti kapsar ve hep başladığı yerden başlar: şükürle. Kaçırılan bir gün, yarına dönmeden önce dördüncü adıma hafifçe getirilecek bir şeydir, o kadar.